5/5 - (4 امتیاز)

بیو اسکرابر (Bio Scrubber)

 سیستم های بیولوژیکی پالایش گازهای بودار(به ویژه H2S) یکی از تمیزترین روش ها و در عین حال دارای کمترین هزینه بهره برداری هستند.در بیواسکرابر های طراحی شده توسط هواکار آلاینده های جریان هوا با عبور از مدیوم های حاوی ریز مغذی ها از فاز گاز به مایع تغییر یافته و نهایتاً تجزیه می گردند.

بیوفیلترها یک روش اثبات شده و موثر در رفع بو و دیگر آلاینده های گازی از هوا هستند. بیوفیلترها از طریق جذب گازهای مضر در داخل بیوفیلم و تجزیه آنها بوسیله میکروارگانیزمهای بیوفیلم به CO2 ، آب و نمکها ، فعالیت می کنند . یک بیوفیلتر که به خوبی طراحی و ساخته شده است می تواند بوها را کاهش دهد . همین طور می تواند H2S را تا 95% و آمونیوم را تا 85% کاهش دهد. بیوفیلترها سالها در صنایع و حدود 20 سال است که در مزارع پرورش دام در آمریکای شمالی مورد استفاده قرار می گیرند.
بیوفیلترها به طور فعال در حال تحقیق هستند. اطلاعات تکمیلی در مورد کارایی های کاهش آلودگی ، بستر بیوفیلتر ، پیکربندی ها و نگهداری به تدریج در دسترس قرار کرفته است. مزایای احتمالی اضافی ممکن است شامل کاهش انتقال ویروس ها در هوا و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای (GHG) باشد.

تصفیه بیولوژیکی چیست؟

بین فناوریهای مختلف، تصفیه بیولوژیکی یکی از گزینه هایی است که در آن می توان آلاینده ها را با استفاده از میکروارگانیسمهای طبیعی حذف نمود. در سالهای اخیر، فرآیندهای بیولوژیکی به منظور کنترل گازهای آلاینده توسعه یافته است. در این میان، بیوفیلتراسیون یکی از موفقترین این فرآیندها است. در سیستم ها، از میکروارگانیسم های تثبیت شده روی یک بستر متخلخل برای تصفیه آلاینده های موجود در یک جریان گازی استفاده می شود. در یک نمای کلی، بیوفیلترها مقرون به صرفه، کارا، دوستدار محیط  زیست، پایدار و ارزان است. عموما یک توصیف معنی دار از عملکرد ذاتی یک بیوفیلتر باید شامل CGi ( غلظت آلاینده ورودی ), Q (دبی جریان گاز ورودی), VF ( حجم خالی بیوفیلتر ), RE بازدهی حذف و EC (ظرفیت حذف) باشد. امروزه پیشرفت های این فناوری بر کنترل وضعیت بستر عملیاتی و بررسی دقیقتر مکانیسم های حذف متمرکز است. 

این فناوری های مختلف، تصفیه بیولوژیکی یکی از گزینه هایی است که در آن می توان آلاینده ها را با استفاده از میکروارگانیسم های طبیعی حذف نمود. این گونه روش ها معمولاً ارزان، مقرون به صرفه و با راندمان بالا هستند. رآکتورهای بیولوژیکی فاز گازی، از واکنش های متابولیکی (واکنش های داخل سلولی) میکروب ها برای تصفیه آلاینده های هوا سود می برند. این روش تصفیه گازها، برای دبی های جریان بالا و غلظت های پایین، از مواد آلاینده موثر و مقرون به صرفه است. در این روش، آلاینده ها ابتدا از فاز گاز جذب فاز مایع شده، سپس در فاز آبی مورد هجوم میکروب ها قرار می گیرند.

در این موقع، تحت اثر واکنش های افزایشی (Oxidation) و به ندرت کاهشی (Reduction) به دی اکسید کربن، بخار آب و توده زیستی آلی (Organic Biomass) تبدیل می شوند. این آلاینده ها می توانند از جنس بخار مواد آلی و معدنی باشند که به عنوان منبع انرژی یا منبعی برای تامین کربن مورد نیاز برای حفظ حیات و رشد، به مصرف جمعیت میکروارگانیسمی می رسند. میکروب هایی که برای تصفیه بیولوژیکی هوا به کار گرفته می شوند معمولاً از ارگانیسم هایی هستند که در طبیعت به صورت آزاد وجود دارند. این جمعیت های میکروبی ممکن است تحت تسلط یکی از گونه های خاص میکروبی باشند یا اینکه عمل تبدیل آلاینده ها، توسط گونه های متعددی از آنها انجام گیرد.

میکروب های مورد استفاده در این سیستم های تصفیه، ممکن است دارای روابط مختلف حاکم بر محیط های زیست میکروبی (نظیر روابط صیادی یا انگلی) نیز باشند که در حیات میکروارگانیسم ها متداول است. پر واضح است که آلاینده های مورد نظر باید علاوه برداشتن قابلیت تخریب زیستی (Biodegradable) برای رسیدن به یک عملیات ، تصفیه موفق و قابل قبول، غیرسمی نیز باشند.

در بسیاری از موارد، فناوری تصفیه بیولوژیکی هوای آلوده، یک روش عالی برای کنترل غلظت های کم بو، مواد آلی فرار، ترکیبات آلی و معدنی فرار و همچنین ترکیبات خطرناک هوا است. بالاترین راندمان در این گونه تصفیه، زمانی حاصل می شود که آلاینده ها جزء مواد آلی با جرم مولکولی پایین و
حلالیت زیاد بوده، در ساختمان مولکولی خود فقط پیوندهای ساده داشته باشند. مواد دارای ساختمان های شیمیایی همراه با پیوندهای پیچیده، نیاز به انرژی بالایی برای تخریب دارند و این مقدار از انرژی توسط میکروب ها قابل تامین نیست و بنابراین به ندرت دیده شده که تخریب این مواد توسط
میکروب ها انجام گرفته باشد. در مقابل، میکروارگانیسم ها، ترکیباتی مانند الکل ها، ستون ها و گروهی از آروماتیک های ساده را که به سادگی قابل دسترسی بوده و به راحتی تخریب می شوند را مورد حمله قرار می دهند. برخی از ترکیبات دیگر مانند فنل ها، هیدروکربن های کلردار، هیدروکربن های چندحلقه ای آروماتیک و هیدروکربن های هالوژن دار نیز قابلیت تخریب کند یا متوسطی از خودشان نشان می دهند.

ترکیبات معدنی نظیر سولفید هیدروژن و آمونیاک به راحتی تحت واکنش های تخریب زیستی قرار می گیرند. برخی از ترکیبات مقاوم در برابر تصفیه، هرگز نمی توانند توسط میکروب ها تخریب شوند چراکه آنزیم لازم برای بازشدن پیوندهای آنها در این موجودات وجود ندارد.

ترکیباتی که می توانند توسط میکروارگانیسم ها تخریب شوند، ممکن است حاصل فرآیندها و منابع مختلفی باشند. برخی از این فرآیندهای شیمیایی که آلودگی های هوایی ناشی از آنها می تواند توسط سیستم های میکروبی با بازدهی بالایی کنترل شوند عبارتند از: صنایع تولید چسب، امور دامی، کارخانجات تولید مواد شیمیایی، انبارهای مواد شیمیایی، صنایع تولید کود گیاهی (کمپوست)، کوره های زباله سوزی، صنایع غذایی، صنایع ریخته گری و ذوب فلز، صنایع پتروشیمی، واحدهای تصفیه فاضلاب، استخراج آلاینده های خاک. بر این اساس، اشکال مختلفی از تجهیزات برای تصفیه بیولوژیکی هوا موجودند.

بیوفیلتر چیست؟

بیوفیلتر یا فیلتر زیستی که برای تصفیه هوا مورد استفاده قرار می گیرد شامل بستر ، کانالها ، سیستم توزیع و فن ها هستند.

بستر بیوفیلتر

بستر بیوفیلتر از یک بیوفیلم مرطوب و بیولوژیکی فعال تشکیل شده . در آن گازهای موجود در هوا قبل از خروج هوا از بیوفیلتر جذب و تجزیه می شوند . هوا از محل مورد نظر بوسیله فن و کانال کشی جمع آوری شده و بطور یکسان بر روی بستر بیوفیلتر توزیع می شود.

بستر بیوفیلتر که حاوی تعداد زیادی میکروارگانیزم می باشد هوای آلوده را بصورت فیزیکی و بیولوژیک تیمارمی کند. تیمار فیزیکی زمانی اتفاق می افتد که آلودگی ها در سطح محیط به دام بیفتند و یا به بیوفیلم مرطوب جذب شوند . آلودگی ها شامل گازهای معطر ، ذرات معلق در هوا و ذرات ریز و … هستند . هنگامی که میکروب ها در بیوفیلم آلودگی ها را به دی اکسید کربن (CO2) ، آب (H2O) ، نمک های معدنی ، ترکیبات آلی فرار (VOC ها) و زیست توده میکروبی تبدیل می کنند ، تیمار بیولوژیک اتفاق می افتد. عمل میکروبی چیزی است که یک بیوفیلتر را از یک فیلتر ساده یا اسکرابر مرطوب متمایز می کند.

بیو اسکرابر

بیو اسکرابر راکتورهایی می‌باشند که با در اختیار داشتن بسترهایی فرایند تصفیه را انجام می‌دهند. بر روی این بسترها میکرو ارگانیسم های رشد می‌کنند که عمل تصفیه را در اصل انجام می‌دهند.

مکانیسم کلی به این صورت است که آلاینده با عبور از این بستر متخلخل بیولوژیکی از هوا جداشده و تصفیه می‌گردد. استفاده از بیو فیلتر برای کنترل انتشار ترکیبات آلی فرار یک تکنولوژی جدید به حساب می‌آید. اساسا هوایی که مواد قابل تجزیه بیولوژیکی کمی دارد، جهت بیو فیلتراسیون مناسب است.

فیلتر زیستی دارای محفظه‌ای است که درون آن بستری جهت تثبیت میکروارگانیسم های مورد استفاده در این روش‌ها، تعبیه‌شده است. با رشد این میکروارگانیسم ها یک لایه نازک موسوم به پوشش زیستی بر روی این سطوح ایجاد می‌گردد.

به‌طور عادی یک پوشش زیستی از مجموعهٔ ریز موجودات که شامل باکتری‌ها و قارچ‌ها هستند و همچنین از پروتوزوها، کرم‌ها و لارو حشرات تشکیل شده است که ماهیتی لزج و مرطوب دارند.

مواد آلی همراه هوا به درون این زیست پوشش انتشار می‌یابند و در این محل تجزیه می‌شوند. اغلب تجزیه زیستی توسط میکروارگانیسم های هوازی صورت می‌گیرد؛ یعنی این باکتری ها برای رشد و فعالیت خود به اکسیژن هوا احتیاج دارند. این اکسیژن موردنیاز به دو طریق طبیعی (انتشار از اتمسفر) و مکانیکی از طریق دمنده ها وارد محیط واکنش می‌گردد.

سایر عوامل مهم در این فرایند شامل: دمای فرایند، ترکیب مواد ورودی، نوع میکرو ارگانیسم‌ها، میزان مواد اولیه ورودی، طول عمر کارکرد فیلتر و میزان هوادهی است.

هرچند فیلترهای زیستی دارای ساختاری ساده هستند، اما فرایندهای بیولوژیکی و واکنش‌های درون آنها پیچیده و متنوع است. ساختار این فیلترها به گونه ای است که ریز موجودات در برابر شرایط بیرونی محافظت‌شده و رشد آنها در محیطی کنترل شده انجام می‌گردد. هزینه عملیاتی این روش کم است.

 

عملکرد بیو فیلتر هوازی

بیو فیلتر های هوازی برای این که قادر به تصفیه فاضلاب به‌طور رضایت‌بخش باشند باید بتوانند 4 عملکرد زیر را به درستی انجام دهند:

  1. باکتری‌های لازم برای تصفیه‌ی موردنظر بتوانند به بستر فیلتر بچسبند.
  2. هوای آلوده به طور مؤثر با لجن چسبیده شده به بیو فیلم (لایه‌ی لزج بیولوژیکی) تماس پیدا کند.
  3. رشد بیو فیلم را بتوان به نحوی کنترل نمود که هیچ‌گونه انسداد و گرفتگی در آن رخ ندهد.
  4. تأمین اکسیژن موردنیاز برای تجزیه‌ی مواد آلی فاضلاب.

باکتری‌ها توانایی قابل توجهی برای چسبیدن به سطوح جامد سنگی؛ چوبی و یا پلاستیکی دارند و عملاً از این سه نوع بستر نیز در بیو فیلتر ها استفاده می‌شود. باکتری های که نتوانند به بسترها بچسبند شسته شده و از سیستم خارج خواهند شد.

برای ایجاد یک جریان پیوسته از هوا در بیو فیلم کنترل رشد میکروارگانیسم ها و همچین کنترل دبی هوای ورودی بسیار مهم می باشد.

معایب و مزایای بیو اسکرابرها

مزایا:

  • اپراتوری ساده و بدون نیاز به تخصص
  • نگهداری آسان
  • عدم نیاز به تجهیزات جانبی خاص
  • عدم نیاز به تجهیزات خاص مانیتورینگ و ابزار دقیق
  • نیاز به فضای محدود نسبت به بیو فیلترها
  • عدم خوردگی و تغییر ضخامت سطح بستر و فرار هوا مانند بیوفیلترها
  • استفاده از میکروارگانیزم ها به صورت آزمایشگاهی و کشت آنها بر روی بستر مخصوص
  • عدم نیاز به کمپوس و شارژ مکرر آن مانند بیوفیلترها

معایب:

  • عدم کارایی در آلودگی ها صنعتی
  • حساس به تغییر دمای نگهداری
  • نیاز به ایجاد رطوبت مستمر برای میکروارگانیزم ها
  • هزینه اولیه بالا برای کارفرما